over catboten 

Typische afmetingen van catboten.

De lengte van catboten varieert van minimaal 3,80 meter tot maximaal 12 meter. De klassieke catboten met een kajuit hebben een lengte van tussen 4,50 meter en 8,00 meter. Boten met een lengte van minder dan 4,50 meter zijn of volledig open of hebben een overdekte voorruimte. De grondplan heeft een ongewone lengte-breedteverhouding van bijna 2:1, hoewel de verhouding bij de grotere catboten eerder 2,6 tot 3:1 is.  De grondplan, die erg lijkt op de silhouet van een platvis, geeft de catboot Seezunge hun naam.

Kielzwaard

De typische catboot is gebouwd met een kielzwaard. Dat wil zeggen dat het een verlaagbaar ballastzwaard heeft dat wordt bediend via de zwaardhals. Bij koersen in de wind wordt het zwaard verlaagd om de zijdelingse afdrijving te verminderen. In ondiepe wateren kan de diepgang eenvoudig worden verminderd. Omdat de kielzwaarden naar achteren kunnen worden geklapt, zijn grondcontacten minder problematisch en kunnen ze ook worden gebruikt om het laterale zwaartepunt van het onderwatergedeelte van het schip te veranderen, bijvoorbeeld om de druk op het roer te verminderen. Een kielzwaard is typisch voor catboten, maar het is niet de enige mogelijke kielvorm. Er zijn ook catboten die zijn gebouwd met een vaste kiel.

Hoge gaffel

Het enige gaffelseil wordt opgezet als een zogenaamde steilgaffel of hoge gaffel. Hierdoor worden de drukkrachten van de gaffel voorkomen die loodrecht op de boom werken en wordt het mogelijk om een lichtere mast te gebruiken. De steilgaffel maakt ook een kortere mast mogelijk, omdat de gaffelpiek door de scherpe hoek verder uitsteekt dan de top van de mast, waardoor de mast kunstmatig wordt verlengd door de gaffel. Bovendien hebben hoge gaffels het voordeel dat ze het zeilprofiel aan de bovenlijk  niet zo negatief beïnvloeden als normale gaffels.

Als zeilschip hebben ze normaal gesproken één groot zeil op een stevig gebouwde mast, dat meestal alleen wordt ondersteund door een voorstag. Als de masten als klapmast zijn gebouwd, is er vaak een paar rondhouten nodig om ze stabiel te houden.

Het schuurpoort roer.

Een ander kenmerk is een groot roerblad. Vanwege de gebogen en deurvormige uitstraling wordt het in de VS ook wel een 'barn-door rudder' genoemd. De lengte van het roerblad kan bijna een zesde van de lengte van de boot zijn. Bij modernere constructies wordt het roer soms boven de waterlijn uitgesneden, wat voor een minder zwaar uiterlijk zorgt. Ook worden er bij nieuwere constructies steeds meer klaproerconstructies gebruikt naast het kielzwaard.

Oorsprong

Oorspronkelijk waren catboten alleen te vinden aan de kust van New England, maar later werden ze ook ingezet langs de hele Intracoastal Waterways van de Amerikaanse oostkust tot Florida en het Caribisch gebied. Tegenwoordig worden ze ook in het noorden van het land gebruikt op de grote meren, in het zuiden op de Golfkust en op de westkust van Amerika. Ze komen iets minder vaak voor aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, in Europa.

Andere boten met een Cat-tuig:
De categorie catboten omvat echter ook tweemastige varianten zoals de Cat-Yawl, Cat-Ketsch of Cat-Schoner en de Sharpies. Meer informatie over Sharpies vindt u op de pagina over Sharpies in het algemeen. En hier vindt u meer informatie over de verschillende vormen  van cat tuigen