Catboten in Europa


Duitsland        -        Nederland        -        Italië        -        Groot-Brittannië        -        Frankrijk        -        Zwitserland 


De 'lijst' met drie hier genoemde landen pretendeert niet volledig te zijn. Het is slechts gebaseerd op de beschikbare informatie van de auteur en kan indien nodig en bij beschikbaarheid van meer informatie worden uitgebreid.



Duitsland 

 

 

Catboten in Duitsland rond 1880

De eerste catboten waren al in de jaren 80 van de 19e eeuw in Duitsland. Ze waren destijds al redelijk populair. In oude tijdschriften wordt gemeld dat er rond 1880 al enkele van deze boten in Duitsland waren. Ze werden in alle Berlijnse wateren van de Havel tot Hamburg, de Spree tot Teupitz en de Oder tot Achterwasser gebruikt als wandelboten van 5-6 meter lang. Er werden ook grotere exemplaren van 7,00-7,50 meter lang gemeld en het feit dat sommige boten al waren uitgerust met een boegspriet. De eerste bewijzen van in Duitsland gebouwde catboten zijn enkele catbootontwerpen, waaronder de 'Teufelchen' van Arthur Tiller, de 4,50 meter lange 'Catkreuzer' van Abeking & Ramussen en een catkreuzer van Friederich Popp. De A&R Catkreuzer werd voor het eerst in 1914 gepresenteerd en werd 'Sonderling' genoemd. In 1922 werden er meer exemplaren besteld, waarvan er vandaag nog minstens twee bestaan. De 'Novatus' van Theo Nieuwenhuizen uit 1922 vaart vandaag de dag in Nederland, net als de even oude en zeer goed bewaarde 'Krümel' van Rasmus Braun uit het Steinhudermeer (foto rechts).

Er is geen bewijs voor het bestaan van Cat-boten die in grote aantallen werden gebouwd tussen 1925 en 1969. Het is echter zeer waarschijnlijk dat er wel eenmalige bouwprojecten waren, gebaseerd op bestaande plannen. Pas in 1969 werd er in Duitsland opnieuw interesse gewekt in dit type boot, met de introductie en bouw van de Seezunge. Waarschijnlijk is dit type het meest gebouwde Cat-boot in Europa.


1969 Introductie en bouw van de Seezunge.

Sinds de introductie en marktintroductie wordt deze catboot tot op de dag van vandaag in twee maten geproduceerd, de Seezunge A en Seezunge B werden gebouwd door Fricke & Dannhus GmbH & Co.KG. Het is de enige in Duitsland gebouwde catboot waarvan een 'grotere' oplage werd geproduceerd (80-100 eenheden). Het ontwerp is van Gerhard Gilgenast. 40 jaar later werd er in 2009 door jachtontwerper Marc Oliver v. Ahlen een nog grotere versie van 8,15 meter gebouwd onder de projectnaam Seezunge C, de 'Pommersche Flunder'. Deze boot heeft veel aandacht getrokken, vooral vanwege de verborgen moderne uitrusting en de vele liefdevol ontworpen details (zie fotoalbum).


Naast de Pommerse bot, interpreteerde Marc Oliver von Ahlen ook catboten als moderne jachten met een catgetuig, de Solitaire 7 (onderin links) en de Solitaire 8 (onderin rechts):


De constructiewedstrijd van 'Yacht' in 1993

Het tijdschrift 'Yacht' organiseerde in 1993 een ontwerpwedstrijd voor de bouw van een kleine kruiser. Uit deze wedstrijd kwamen een aantal ontwerpen voort die ook daadwerkelijk werden gerealiseerd:

  • De toenmalige hoofdredacteur van 'Yacht', Harald Schwarzlose, was zelf ontwerper en introduceerde de veelbesproken Pixel. Meer informatie over de Pixel is te vinden in het niet-openbare gedeelte van deze website.

 

  • Horst Stichnoth introduceerde de bouw van de Törncat 55 met Lugger-zeilen. Een iets grotere versie werd later ontworpen als de Törncat 60 met een Gaffel-rigging en een inbouwmotor. Meer informatie over de TörnCats is te vinden in het niet-openbare gedeelte van deze website.
  • Het ontwerp van een andere catboot, de Pelikan, is afkomstig van het constructiebureau Dr. Segger.



  • De jachtwerf Kolmar bouwt een snelle, half overdekte catamaran van 21 voet, de Catboot Liv 21, gemaakt van hout.

  • De 24,5 voet lange catboot van Günter Ahlers, de 'Molly', werd in een periode van 4 jaar, van 1996 tot 2000, gebouwd door de broers Rolf en Klaus Oppermann. Hier vind je meer informatie over de bouw, inclusief foto's.

Een individuele bouw in 1998 door Urs Schneider van een ontwerp van Gilgenast, de catboot 'Georgia Brown'.


Cat-Ketsch en Cat-Yawl van Sarfert

In 2003 introduceerde Sarfert Yachtbau uit Berlijn twee Cat-Ketches, de Thales 22 en de Thales 25, ontworpen door Rolf Overberg. In 2006 volgde een grotere versie, de Thales 30, die werd ontworpen als een Cat-Yawl. Meer informatie over de Thales-boten is te vinden in het niet-openbare gedeelte van deze website.



Nederland

In Nederland, met zijn grote geschiedenis op het gebied van zeevaart en scheepsbouw en een groot besef van traditie, verwacht men op de ondiepe binnenwateren van Friesland, Zeeland en Holland alleen maar Nederlandse platbodemschepen te vinden, zoals Tjotters, Boeiers, Grundels, etc. Verrassend genoeg is er juist hier ook een kleine, maar zeer trouwe Catboot-gemeenschap. De Catbootclub NL organiseert 1-2 keer per jaar een bijeenkomst. De schippers varen in Catboten die door de meest uiteenlopende ontwerpers zijn ontworpen en vaak in eigen beheer of als zelfbouw zijn vervaardigd. Er zijn onder andere ontwerpen van Lyle C. Hess, Phil Bolger, Charles Wittholz en John Benford te zien, mogelijk de enige exemplaren van deze ontwerpers in Europa. De bijeenkomsten bieden een zeldzame gelegenheid om deze verschillende boottypes bij elkaar te zien en in actie te zien. Catboten worden al sinds de jaren 20 gebouwd, waaronder de Catkruisertje en de Cat Kruiser Week-End, die zowel in hout als in staal werden gebouwd.

De enige fabrikant van serieproductie catboten in Nederland is het bedrijf Green Ocean Yachts.





De 'Novatus', een kotter uit 1922, werd ontworpen en gebouwd door Abeking & Rasmussen. Het is het tweede overleefde exemplaar naast de 'Krümel' en wordt bestuurd door Theo Nieuwenhuizen.





De
prachtige 'Charlotte II', die Jaap Kraayenhof in zeven jaar tijd heeft gebouwd, is volledig gemaakt van gerecycled hout. Het is een zeldzame constructie van Lyle C. Hess in de Friese wateren.





Een
van de vele 'Square-boten' die door Phil Bolger zijn ontworpen. In onze regio worden ze waarschijnlijk het meest 'kistboten' genoemd. De 'Twin Peaks' is een goed zeilende en door Peter de Boer netjes gebouwde versie van dit in Europa zeldzame Cat-boottype, hier getakeld als een Cat-Yawl.







Een
andere constructie van Phil Bolger, een van de meest innovatieve zeilbootontwerpers van de VS, is de plat gebouwde Chebacco. Deze werd als Cat-Yawl getakeld door 'Lizzy Bend' en werd gevaren door Jan Doddema.






De
'Lais' is waarschijnlijk de enige catboot van ferrocement in Europa. Het schip werd in 1979 bij Ferrocam in Schiedam gebouwd. Het is een ontwerp van Jay Benford met een lengte van 17 voet en wordt vandaag de dag gesegeld door Jasper Felsch. Het schip heeft een extra boegspriet, waarop een fok van 5,4 m² kan worden geplaatst.






De
'Gooitske' is een ontwerp van Charles Wittholz, dat in 1999 door Oby Vossema in eigen beheer is vervaardigd. Een mooie en voor zelfbouwers zeer motiverende beschrijving van de bouwfase werd in 2001 gepubliceerd in een artikel in het Nederlandse tijdschrift 'Waterkampioen'.



Italië

Italië staat bekend als het land van mode, design en een fascinatie voor mooie vormen. De scheepsbouwers hebben bovendien een goed gevoel voor hoogwaardige materialen en klassieke lijnen. Het is dan ook geen verrassing dat de Catboot ook in Italië zijn liefhebbers heeft gevonden.

Sinds 2002 is er een afdeling van de Amerikaanse CBA actief in Venetië: de Catboat Association Venice, oftewel NASCE L'ASSOCIAZIONE CATBOAT VENEZIA.





Een
van de bekendste scheepsontwerpers in Italië, die zich ook met catamarans bezighield, is Carlo Sciarrelli. Hij ontwierp de 7,15 meter lange catboot 'Chirone', die werd gebouwd door Girolamo Ippolito. Kenmerkend zijn de licht gebogen mast en het ronde patrijspoortje aan de achterkant van de kajuit. Een aantal boten van dit type zeilen in de Golf van Venetië.


 

De botenontwerper Aldo Gatti heeft met de Difference een 23-voetige polyester catboot ontworpen die erg populair is. Hij slaagde erin om de klassieke lijnen te behouden en tegelijkertijd een nieuwe, moderne en slankere catboot te creëren. Veel innovatieve ideeën voor het interieur werden in de kajuit uitgevoerd in mooi kersenhout. In het begin werd de boot gebouwd bij Cantiere Cardani, maar in 2000 werd de productie overgenomen door de scheepswerf Leopoldo Colombo. Naast de Difference maakt Leopoldo Colombo ook de 12-voetige houten open catboot van George Cockshot en een grot catboot  van 8,10 meter lang.


 

 

Een ontwerp van Fenwick Williams van 18 voet werd herwerkt door Aldo Gatti en vervolgens gebouwd door de scheepswerf Leopoldo Colombo. De romp is van mahonie op eikenhout en het dek is van teakhout. De aankleding is van mahonie. De 'Nutshell' wordt bestuurd door Mauro Gonzaga.



Groot-Brittannië  


 

 

 

De halfdekke, open catboot Cormorant werd tot 2023 gebouwd in de scheepswerf van Cornish Crabbers. Het ontwerp werd in 1983 gemaakt door Roger Dongray. De 12 voet lange polyester boot heeft een mid zwaard en heeft met een Cat-rig een zeiloppervlak van 8,18 m².



Frankrijk

Een groep Catboot-enthousiasten maakt al 20 jaar moderne Catboten van polyester en met waterballast bij het Franse bedrijf De Pabouk. Er worden vier verschillende typen aangeboden, met een lengte van 2,60 tot 7,00 meter.


 

 

 

 

DePabouk 260 is de kleinste boot van Pabouk.

 

 

 

Pabouk 360 

 

 

 

 

 

Pabouk Love, het meest succesvolle model met een lengte van 4,85 meter, waterballast en een zeiloppervlak van 20 vierkante meter.